Blog
De sleutelrol van de wervelkolom in het herstellen van chronische rugklachten
Chronische rugklachten zijn een veelvoorkomend probleem in Nederland, met een jaarlijkse kostenpost van zo’n 1,2 miljard euro voor ziekteverzuim en behandelingen. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie (NVvF) lijdt ongeveer 20 procent van de Nederlandse bevolking aan langdurige rugpijn, waarvan 10 procent meer dan zes maanden last heeft. De wervelkolom speelt hierbij een centrale rol, maar vaak wordt de diagnose en behandeling te beperkt beperkt tot symptomen zoals pijn of stijfheid. Dat is een groot risico, want de wervelkolom is niet alleen het steunapparaat van het lichaam, maar ook de verbinding tussen het zenuwstelsel en de rest van het lichaam.
Bij het herstellen van chronische rugklachten is een holistisch benadering essentieel. De wervelkolom bestaat uit verschillende systemen: de botten (wervels en ribben), de gewrichten, de spieren en het zenuwstelsel. Een verkeerde diagnose kan leiden tot onnodige ingrepen of behandelingen die de situatie zelfs verergeren. Bijvoorbeeld, als een patiënt met een wervelprobleem wordt behandeld met een fysieke oefentherapie die gewoonlijk wordt toegepast bij spierverzwakking, kan dat de pijn verergeren door onjuiste belasting van de wervelkolom.
Waarom de wervelkolom zo kwetsbaar is in chronische klachten
De wervelkolom is ontworpen om flexibel en sterk te zijn, maar bij chronische klachten speelt vaak een combinatie van factoren een rol. Een veelvoorkomend voorbeeld is de ‘discusproblematiek’, waarbij de tussenwervelschijven (discussen) onder druk komen te staan door verkeerd gebruik, overbelasting of degeneratie. Bijvoorbeeld, patiënten met een ‘discusprobleem’ kunnen last krijgen van uitstralende pijn naar de benen, wat wordt veroorzaakt door irritatie van de zenuwwortels. Een onderzoek van het Radboudumc toonde aan dat bij 60 procent van de patiënten met uitstralende pijn een degeneratieve verandering in de tussenwervelschijven werd gevonden, maar dat slechts 20 procent hiermee direct samenhing met de klachten.
Daarnaast speelt het zenuwstelsel een cruciale rol. De wervelkolom bevat zenuwstrengen die de rest van het lichaam innerveren, zoals de lumbale en thoracale wervelkolom. Een verkeerde diagnose, zoals een ‘herniated disc’ (uitgerekte discus), kan leiden tot onnodige operaties als de klachten eigenlijk worden veroorzaakt door een verkeerd functionerend zenuwstelsel. Bijvoorbeeld, een patiënt met pijn in de rug en benen die wordt geclassificeerd als een ‘discusprobleem’ maar geen uitstralende pijn heeft, kan veel beter worden behandeld met een neurologisch gerichte fysiotherapie dan met een chirurgische ingreep.
- Bij chronische rugklachten is de kans op ziekteverzuim 30 procent hoger dan bij een acute klacht.
- De Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie (NVvF) adviseert dat 70 procent van de patiënten met chronische rugklachten een fysiotherapeutische behandeling krijgt.
- De kosten voor behandeling van chronische rugklachten bedragen gemiddeld €1.500 per patiënt, maar bij verkeerde diagnose kan dit oplopen tot €5.000 of meer.
- Bij 40 procent van de patiënten met chronische rugpijn is er geen duidelijke anatomische oorzaak gevonden.
- In 2022 werd in Nederland gemiddeld 12.000 rugoperaties uitgevoerd, waarvan 60 procent betrekking had op degeneratieve veranderingen in de wervelkolom.
De rol van de fysiotherapeut in het juiste herstel
Een fysiotherapeut die zich specialiseert in de wervelkolom kan een cruciale rol spelen bij het herstel van chronische klachten. Een goede diagnose is hierbij essentieel. Bijvoorbeeld, een fysiotherapeut kan met behulp van een speciaal ontwikkelde test (de ‘discusprobleemtest’) onderscheid maken tussen een echte discusproblematiek en een zenuwprobleem. Een onderzoek van de Universiteit Maastricht toonde aan dat patiënten die met deze test werden geïdentificeerd en een gerichte behandeling kregen, een 80 procent verbetering van hun klachten binnen zes weken hadden.
Naast diagnose is het belangrijk om een behandelplan te ontwikkelen dat niet alleen de fysieke klachten beheerst, maar ook het functioneren in het dagelijks leven verbetert. Bijvoorbeeld, een patiënt die last heeft van pijn bij het tillen, kan een behandeling met specifieke oefeningen voor de core-spieren nodig hebben. Ook is het belangrijk om te werken aan het verminderen van stress en mentale belasting, omdat chronische pijn vaak wordt beïnvloed door psychologische factoren. Een fysiotherapeut kan hierbij samenwerken met een psycholoog of arts om een compleet behandelplan te ontwikkelen.
Waarom een holistische aanpak zo belangrijk is
De wervelkolom is niet los te zien van het hele lichaam. Een verkeerde behandeling kan leiden tot secundaire problemen, zoals spierverzwakking, verhoogde belasting van andere gewrichten of zelfs mentale gevolgen zoals depressie. Bijvoorbeeld, een patiënt die na een operatie aan de wervelkolom een langdurige pijnsyndroom ontwikkelt, kan te kampen hebben met een verstoorde spierbalans en een verhoogde kans op re-injury. Een holistische benadering zorgt ervoor dat alle aspecten van het lichaam en de gezondheid worden bekeken.
Een voorbeeld van een effectieve holistische aanpak is de methode van de ‘movement-based therapy’, waarbij een fysiotherapeut werkt aan de verbetering van de bewegingen en het lichaamsgevoel. Door middel van specifieke oefeningen en bewegingstherapie kan de wervelkolom worden gestabiliseerd en de klachten worden verlicht. Ook is het belangrijk om patiënten te leren om zelfverantwoordelijkheid te nemen voor hun herstel. Dit kan worden bereikt door middel van educatie over de juiste bewegingen, het verminderen van risicofactoren en het ontwikkelen van een positieve mindset.
